برای دیدن و خواندن اطلاعات مربوزه بر روی هر کدام از لینک های زیر جداگانه کلیک کنید 

مقدمه-بیان مساله 

مسابقه طراحی مسکن سبز 

مسابقه معماری و انرژی 

فراخوان مقاله 

ثبت نام

 

لینک های مربوطه: 

 راهنمای تهیه مقاله 

دریافت فرم ثبت نام 

شرایط شرکت در کنفرانس

 

آدرس دبیرخانه جشنواره :

 اصفهان - چهارباغ پایین - بین چهارراه تختی و میدان شهدا - کوچه شهیدبانکی - بن بست اول - پلاک 18

دبیرخانه اولین جشنواره ملی معماری سبز

 کدپستی : 8148635113

 تلفکس                           4460851-0311

                                        09361310993 

 

منبع: www.aboarch.com

 

پانزدهمین ضیافت وبلاگ های معماری

به میزبانی  گروه معماری تکین طرح - هادی مناف زاده - www.takin-tarh.blogfa.com

طبق نظر سنجی صورت گرفته موضوع ۱۵ ضیافت وبلاگهای معماری چیزی نیست جز مساله " فرم در معماری ". مساله ای که میشه گفت دغدغه و زبان معمار برای معرفی فضاست.... 

روز شمار :

وبلاگ نویس های محترم حیطه معماری تا ۲۵ آذر فرصت دارن درباره موضوع فوق اظهار نظر نمایند.لازم به ذکر است ۳۰ آذر ماه نیز اختتامیه این دوره از ضیافت وبلاگهای معماری برگزار خواهد شد.

در ضمن از تمامی عزیزان خواهشمندیم پس از نوشتن و بیان عقاید خود در وبلاگ شخصی شون با ارائه لینک مطلب در وبلاگ گروه معماری تکین طرح آقای هادی مناف زاده رو مطلع نمایند تا در آخر بتوانیم به یک جمع بندی کلی برسیم.

در دو بخش طرّاحی داخلی (مسکونی، اداری و عمومی) و طرّاحی صندلی 

 

اهداف مسابقه:
1. ایجاد فضای تعامل و رقابت سالم بین طرّاحان و معماران داخلی
2. کشف و معرفی استعدادهای جوان و آشنایی معماران داخلی با یکدیگر
3. آشنایی نسل جوان طرّاحان و معماران با تجارب نسل¬های گذشته
4. تقویت نسل جدید طرّاحان داخلی

بخش های مسابقه:
1. طرّاحی داخلی (اعم از فضاهای مسکونی، اداری، عمومی)
2. طرّاحی صندلی

جوایز مسابقه:
1. یکصد میلیون ریال برای نفر برگزیده در بخش طرّاحی داخلی؛ به علاوه¬ی اهدای تندیس، لوح تقدیر و معرفی در فصلنامه¬ی هنر معماری
2. سی میلیون ریال برای نفر برگزیده در بخش طرّاحی صندلی؛ به علاوه¬ی اهدای تندیس، لوح تقدیر و معرفی در فصلنامه¬ی هنر معماری

شرایط و نحوه شرکت در مسابقه

- شرکت برای تمامی معماران، طرّاحان، معماران داخلی و هنرمندان آزاد می¬باشد.
- اثبات مالکیت آثار بر عهده¬ی شرکت¬کننده می¬باشد.
- حق چاپ پروژه¬ها در فصلنامه¬ی هنر معماری با ذکر نام طرّاحان برای مؤسسه¬ی هنر معماری قرن محفوظ می¬باشد.
بخش 1:
1. تکمیل فرم شرکت در مسابقه (برای دریافت اینجا کلیک کنید) که روی سایت مؤسسه هنر معماری قرن و در فصلنامه هنر معماری شماره 14 (پاییز 88) نیز موجود میباشد.
2. طرح¬های ارسالی الزاماً پروژه¬های اجراشده باشد، در غیر این صورت ترتیب اثر داده نخواهد شد.
3. ارسال اسنادی که طرح را توصیف می¬کنند، از قبیل پلان¬ها، نقشه¬ها عکس¬های واقعی پروژه و تصاویر سه-بعدی؛ ترجیحاً اتودها و اسکیس های دستی و دیتیلهایی که ممکن است در روند داوری و ارائه¬ی طرح مؤثر باشد.
4. کلیه پلانهای ارائه شده باید در مقیاس 50/1، یا 75/1 با جانمایی کامل مبلمان ارائه گردد.
5. کلیه آثار در ابعاد A2 و حداکثر در 5 شیت (برای هر پروژه) ارائه شود.
6. علاوه بر شیت¬ها، ارسال فایل پروژه¬ها با فُرمتTIF یا PDF  با رزولشن 300 برروی لوح فشرده الزامی است.

- مشخصات طرّاح و نام پروژه و سایر مشخصات از قبیل لوگو، امضا، نشانه¬ی خاص طرح یا شرکت یا گروه طرّاحی در آثار ارسالی وجود نداشته باشد و فقط در فرم ثبت¬نام و فایل مربوطه و پاکت پستی درج گردد.

7. شرح مختصر و مفیدی از ایده¬ی طرح و توضیح روند کلی اجرا و تاریخ بهره¬برداری از طرح به فایل ارسالی (به صورت فایل word) ضمیمه شود.

- محدودیتی در تعداد پروژه های ارسالی وجود ندارد.
بخش 2:
1. تکمیل فرم شرکت در مسابقه (برای دریافت اینجا کلیک کنید)
2. طرح ها، ابعاد، اندازه ها، کانسپت و ایده¬ی طرّاحی
3. طرح های ارسالی الزاماً پروژه¬های اجراشده باشد، در غیر این صورت ترتیب اثر داده نخواهد شد.
4. ارسال اسنادی که طرح را توصیف می¬کنند، از قبیل نقشه ها و عکس های واقعی پروژه و تصاویر سه بعدی؛ همچنین اتودها و اسکیس های دستی و دیتیل هایی که ممکن است در روند داوری و ارائه طرح مؤثر باشد (معرفی مواد مصرفی).
5. کلیه¬ی آثار در ابعاد A2 و حداکثر در 5 شیت (برای هر پروژه) ارائه شود.
6. علاوه بر شیت ها، ارسال فایل پروژه¬ها با فُرمتTIF یا PDF  با رزولشن 300 برروی لوح فشرده الزامی است.

- مشخصات طرّاح و نام پروژه و سایر مشخصات از قبیل لوگو، امضا، نشانه¬ی خاص طرح یا شرکت یا گروه طرّاحی در آثار ارسالی وجود نداشته باشد و فقط در فرم ثبت¬نام و فایل مربوطه و پاکت پستی درج گردد

7. شرح مختصری از ایده طرح و توضیح روند اجرای طرح به فایل ارسالی (به صورت فایل word) ضمیمه شود.
8. برای طرح برگزیده، ارائه نمونه ساخته شده یا پروتوتیپ الزامی است.

- محدودیتی برای تعداد پروژههای ارسالی وجود ندارد.
- در صورت مشارکت فرد یا شرکتی یا گروه های دیگر در روند طرّاحی و اجرا، نام و مشخصات کامل آن قید شود؛ در غیر اینصورت مؤسسه هیچگونه مسئولیتی را در این زمینه نخواهد پذیرفت. 
قضاوت و هیئت داوران

هیئت داوران: 

آقای مهندس کامبیز ناظر عمو 

سوابق تحصیلی: فوق لیسانس معماری؛ دانشکده­ی هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، 1354؛ دوره­های کوتاه آشنایی با نرم­افزارهای تخصصی؛ مهم­ترین سوابق حرفه­ای: مدیریت کنترل پروژه، سازمان مدیریت صنعتی، 1361؛ سوابق عضویت در شرکت­های مهندسی: مدیرعامل مهندسان مشاور سنتروپی، 1360-1355؛ عضو هیئت مدیره، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل مهندسان مشاور همگروه، 1378-1360؛ مدیرعامل مهندسان مشاور مبنا گره کار، 1380 تاکنون؛ عضو هیئت مؤسس شرکت گروه 14 پارس با شرح وظایف طرح و ساخت . E.P.C، 1380 تاکنون؛ مهم­ترین سوابق حرفه­ای شهرسازی و معماری: طرح و اجرای 23 واحد مسکونی ـ تفریحی، دیزین، 1357-1355؛ مدیر طراحی دو پروژه­، ساختمانهای اداری صنایع الکترونیک ایران (در تهران و شیراز)، 1357-1355؛ مدیر طراحی چهار پروژه­، ساختمانهای اداری دادگستری و ثبت بروجرد و اراک به عنوان همکار مهندسان مشاور سه سو، 1357-1355؛ یکی از برندگان مسابقه­ی معماری مسجد دانشگاه صنعتی شریف، 1356؛ یکی از برندگان مسابقات معماری خوابگاههای دانشجویی، 1363؛ مدیر طراحی خوابگاه دانشجویی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و همکاری در طراحی خوابگاههای دانشجویی شیراز، یزد و سمنان، 1364-1347؛ مدیر طراحی مجتمعهای فرهنگی ـ ورزشی سقز و تربت حیدریه به کارفرمایی سازمان نوسازی و توسعه و تجهیز مدارس کشور، 1367-1366؛ مدیر طراحی، طراح و همکار طراحی طرحهای آماده­سازی زمین برای توسعه­ی شهرها جمعاً به وسعت حدود 2000 هکتار، 1372-1368. 

آقای مهندس مهدی مؤذن 

فقدان‌پرسپكتیو طبیعی‌و غیرطبیعی‌از ممیزات‌همه‌نقاشیهای‌ماقبل‌رنسانسی‌است‌.
هنرمند تصویرگر با توسل‌به‌خط‌و رنگ‌عالمی‌را كه‌متعلق‌هنر اوست‌بیان‌می‌كند. با وجود نحله‌ها و سبكهای‌مختلف‌نقاشی‌دو طریقه‌كلی‌را از جهت‌ابداع‌و محاكات‌عالم‌(نه‌مضامین‌و عوالم‌) می‌توان‌دید. در طریقه‌اول‌در پرده‌نقاشی‌یك‌نقطه‌وجهة‌نظر و دید بیننده‌وجود دارد و خطوط‌اصلی‌پرده‌نقاشی‌به‌سوی‌آن‌نقطه‌متوجه‌است‌و در طریقه‌دوم‌نقاط‌متعددی‌وجود دارد. در این‌مورد دوم‌گاه‌صورتی‌هیولایی‌وجود نقاط‌متعدد را نیز فاقد مبنای‌هرگونه‌شكل‌هندسی‌می‌كند.
این‌دو طریقه‌به‌پرسپكتیو یا فقدان‌پرسپكتیو در پردة‌نقاشی‌تعبیر می‌شود. در هنر اساطیری‌و دینی‌شرق‌و نیز هنر مدرن‌غرب‌از پرسپكتیو دوری‌گزیده‌اند. اما در نقاشی‌یونان‌و روم‌و به‌ویژه‌پس‌از عصر رنسانس‌تا پیدایی‌نحله‌های‌مدرن‌و پست‌مدرن‌از پرسپكتیو تعبیت‌شده‌است‌. و همین‌شیوه‌است‌كه‌پس‌از عصر رنسانس‌بر اساس‌علم‌مناظر و مرایای‌جدید مبنای‌هر قسم‌تصویرگری‌می‌شود و به‌آن‌پرسپكتیو خطی‌ linear perspective می‌گویند. این‌روش‌ابتدا از سوی‌نقاشان‌ایتالیایی‌و هلندی‌در قرن‌پانزده‌ابداع‌می‌شود و تحول‌اساسی‌در فضای‌غرب‌به‌پیدایی‌می‌آید.
همانطوری‌كه‌اشاره‌شد در پرسپكتیو یا وجهه‌نظر خطی‌هنرمند نقطه‌ای‌در مركز نگاه‌بیننده‌فرض‌می‌كند؛ همه‌خطوط‌به‌این‌نقطه‌می‌رسند. دوری‌و نزدیكی‌اشیاء نسبت‌به‌این‌نقطه‌سنجیده‌می‌شود و اشیایی‌كه‌از آن‌دورترند كوچكتر، و اشیایی‌كه‌نزدیكترند بزرگتر تصویر می‌گردند. این‌طریقه‌در حقیقت‌اختصاص‌به‌هنرمندان‌رنسانس‌ دارد و هنرمندان‌رومی‌و یونانی‌وجهی‌دیگر از آن‌را به‌كار می‌گرفتند كه‌بدان‌اشاره‌خواهد رفت‌.
به‌هر حال‌وجود دو طریقه‌در ابداع‌فضا و صورتهای‌نقاشی‌و كلاً صورتگری‌، به‌نحوی‌جلوه‌گر روح‌زمانه‌و عالمی‌است‌كه‌هنرمندان‌در آن‌سكنی‌گزیده‌اند. این‌طرق‌با توسل‌به‌رموز و مظاهری‌خاص‌Symbolism عالم‌خویش‌را نمایش‌می‌دهد. تعالی‌و تدانی‌سمبولها نیز تابع‌معنایی‌است‌كه‌هنرمند بدان‌تعلق‌پیدا می‌كند. گاه‌معنی‌چیزی‌جز همین‌جهان‌جسمانی‌بیش‌نیست‌؛ چنانكه‌در یونان‌و روم‌و دوره‌جدید اصل‌و اساس‌همین‌جهان‌است‌. پس‌در اینجا سمبول‌به‌نحوی‌مطابق‌عالم‌جسمانی‌است‌و اگر عالم‌جسمانی‌چیزی‌جز ماده‌و حركت‌، یا جز نقطه‌(اتم‌هندسی‌) كه‌حركت‌آن‌خط‌را ایجاد می‌كند و از آنجا فضای‌هندسی‌محسوس‌پدید می‌آید، نباشد، فضای‌پرسپكتیوی‌در نقاشی‌امری‌متعارف‌و طبیعی‌می‌گردد.

این‌فضای‌مكانیكی‌ـ هندسی‌از دو منبع‌علمی‌سرچشمه‌می‌گیرد: اول‌فضای‌هندسی‌اقلیدسی‌و علم‌مناظر و مرایایی‌جدید كه‌ذكر گردید. دوم‌فضای‌هندسی‌مكانیكی‌و علم‌مناظر و مرایای‌یونانی‌ـ اسكندرانی‌و رومی‌. دومی‌را می‌توان‌مبنای‌پرسپكتیو طبیعی‌دانست‌، و اولی‌را می‌توان‌همان‌پرسپكتیو خطی‌تصنعی‌یا اعتباری‌نامید. در پرسپكتیو طبیعی‌، طبیعت‌را آنچنانكه‌یونانیان‌ادراك‌كرده‌بودند می‌توان‌مشاهده‌كرد، علی‌الخصوص‌در آثار عصر كلاسیك‌هنر و علوم‌یونانی‌. بر اساس‌علم‌مناظر و مرایای‌اقلیدسی‌، فضا و مكان‌چنان‌است‌كه‌هر بخش‌آن‌از نظر ماهوی‌با بخش‌دیگر متفاوت‌است‌. اشیاء هریك‌مكان‌طبیعی‌خود را دارند و در جایگاه‌اصلی‌خود هویت‌واقعی‌خود را آشكار می‌كنند. حركت‌به‌سوی‌این‌جایگاه‌به‌حركت‌طبیعی‌و خلاف‌آن‌به‌حركت‌قسری‌تعبیر می‌شود. فیزیك‌ارسطویی‌نیز بر پایه‌این‌اصول‌تكوین‌یافته‌است‌.
در مقابل‌این‌نظرگاه‌علم‌مناظر و مرایای‌خطی‌كه‌مبنای‌پرسپكتیو تصنعی‌است‌، فضایی‌را در نظر می‌گیرد كه‌پیوسته‌و متحد و برای‌همه‌اشیاء یگانه‌است‌، بدین‌معنی‌كه‌اگر دوربین‌عكاسی‌را به‌یك‌سمت‌متوجه‌سازیم‌، در آن‌جهت‌عكس‌از یك‌صحنه‌برداریم‌، در آن‌عكس‌همه‌خطوط‌به‌سمت‌واحدی‌گرایش‌دارند، این‌تصاویر در همه‌جهات‌مشابه‌خواهند بود و تغییرات‌آنها تابع‌دید ناظر می‌گردد ـ از جمله‌دوری‌و نزدیكی‌مكانی‌نسبت‌به‌ناظر. در این‌طریقه‌از نگاه‌پرسپكتیوی‌به‌جهان‌نیز هنگامی‌كه‌نقاش‌صحنه‌ای‌را تصویر می‌كند با توسل‌به‌یك‌سلسله‌تدابیر مقدماتی‌از قبیل‌تعیین‌خط‌افق‌و نقطة‌دید اصلی‌و سطح‌محدودكننده‌مقابل‌و خطوط‌فرار دیگر، ترتیبی‌اتخاذ می‌شود كه‌پرده‌نقاشی‌فضایی‌بسان‌دوربین‌عكاسی‌با یك‌نقطه‌نظر ابداع‌كند و این‌با نگاه‌مكانیكی‌و تكنیكی‌جدید انسان‌به‌جهان‌مناسبت‌تام‌پیدا می‌كند.
كدامیك‌از دو نظرگاه‌فضای‌واقعی‌را نشان‌می‌دهد؟ فضای‌هندسی‌مكانیكی‌یا فضای‌هندسی‌اقلیدسی‌(اولی‌تابع‌حس‌باصره‌بیننده‌است‌و دومی‌تابع‌ماهیت‌و طبیعت‌اشیاء)؟

پاسخ‌این‌است‌: هردو، زیرا این‌دو تابع‌ امری‌وراز خود و فوق‌علم‌انتزاعی‌(این‌علم‌از حس‌برمی‌خیزد. به‌همین‌دلیل‌است‌كه‌فلاسفة‌ارسطویی‌مذهب‌گفته‌اند من‌فقد حساً فقد علماً) بشری‌اند و از تلقی‌معنوی‌و تاریخی‌آدمی‌كه‌به‌اقتضای‌انكشاف‌حقیقت‌و ظهور و تجلی‌تاریخی‌آن‌در ادوار تاریخی‌نشأت‌می‌گیرند. پسر هر بار چنانكه‌انسان‌طبیعت‌یا ماوراءطبیعت‌برایش‌افق‌تجلی‌حقیقت‌می‌گردد و محسوسی‌كه‌آئینه‌نامحسوس‌می‌شود، طریقه‌ابداع‌و نمایش‌عالم‌متفاوت‌می‌گردد و اگر این‌حقایق‌متجلی‌، اسماءالحسنی‌الهی‌باشد با غیر حجاب‌ظلمانی‌طاغوتی‌چنانكه‌در مباحث‌آتی‌خواهد آمد، بیان‌هنری‌و طرق‌ابداع‌آن‌پر راز و رمز و غیرپرسپكتیوی‌خواهد بود. زیرا اساساً محسوس‌از جمله‌خط‌و رنگ‌و طرح‌صرفاً سمبولهایی‌اند از عالم‌بالا نه‌عالم‌محسوس‌. به‌عبارتی‌هنر جلوه‌گاه‌عالم‌طولی‌می‌شود نه‌عالم‌عرضی‌(نسبت‌خلق‌به‌حق‌نسبت‌طولی‌است‌و نسبت‌خلق‌به‌خلق‌نسبت‌عرضی‌. چنانكه‌فی‌المثل‌ولایت‌پدر و رهبران‌سیاسی‌، رابطه‌ای‌عرضی‌است‌اما ولایت‌الهی‌، رابطه‌ی‌طولی‌است‌).
اساساً همانطوریكه‌یونانیان‌و متفكران‌دوره‌جدید عالم‌طبیعت‌را وصف‌یا تبیین‌كرده‌اند، نقاشان‌و صورتگران‌نیز به‌واسطة‌صورتهای‌خیالی‌خویش‌به‌ابداع‌آن‌پرداخته‌اند. و از آنجا تخیل‌ابداعی‌یونانی‌و جدید به‌اقتضای‌روح‌زمانه‌در هنر هنرمندان‌ظاهر شده‌است‌. اگر به‌تعبیر هیدگر در عصر ماقبل‌متافیزیك‌حكمای‌یونان‌طبیعت‌(فوسیس‌ physis ) را چون‌شكفتگی‌و مراحل‌رشد اشیاء و امور از آغاز تا پایان‌زندگی‌تلقی‌می‌كردند، هنرمندان‌یز به‌نحوی‌دیگر به‌این‌دریافت‌می‌رسیدند. اما دربارة‌عالم‌طبیعی‌كه‌هنرمندان‌عصر اسلامی‌به‌ابداع‌آن‌می‌پرداختند و از قواعد پرسپكتیو یونانی‌یا جدید تبعیت‌نمی‌كرد.
برخی‌از مستشرقین‌تحقیقات‌مفصلی‌از نظرگاه‌تاریخی‌و حكمی‌نموده‌اند، و نویسندگان‌ایرانی‌نیز با تأسی‌از آنان‌دقت‌بسیار به‌كار برده‌اند. بعضی‌نیز از نظرگاه‌معنوی‌عالم‌طبیعت‌هنرمندان‌عصر اسلامی‌را عالم‌ملكوت‌و مثال‌تلقی‌كرده‌اند؛ بدین‌معنی‌كه‌از نظر آنان‌طبیعت‌از افق‌ملكوت‌برای‌این‌هنرمندان‌منكشف‌شده‌است‌كه‌تفصیل‌آن‌در فصل‌نقاشی‌اسلامی‌خواهد آمد. در اینجا اجمالاً بگوییم‌كه‌اساساً فضای‌نقاشی‌عصر اسلامی‌با ملاكهای‌زیبایی‌شناسی‌و زمینة‌فكری‌و فلسفی‌و هنری‌و جهانشناسی‌نقاشانی‌كه‌این‌مینیاتورها را بوجود آورده‌اند كاملاً با زمینة‌فلسفی‌مفسران‌غربی‌معاصر آنها متفاوت‌است‌.
فلسفة‌دكارت‌كه‌در واقع‌زمینة‌اصلی‌تفكر جدید اروپایی‌است‌واقعیت‌را در فلسفه‌و علوم‌غربی‌و نیز در دید كلی‌غربیان‌به‌دو قلمروی‌متمایز تقسیم‌كرد: «عالم‌فكر و اندیشه‌» و «عالم‌بُعد و فضا» كه‌صرفاً با جهان‌مادی‌منطبق‌شده‌بود. هرگاه‌امروزه‌صحبت‌از فضا می‌شود، چه‌فضای‌مستقیم‌فیزیك‌نیوتونی‌مطرح‌باشد چه‌فضای‌منحنی‌فیزیك‌نسبیت‌، مقصود صرفاً همان‌عالم‌زمان‌و مكان‌مادی‌فانی‌است‌كه‌با واقعیت‌یكی‌دانسته‌می‌شود. امروزه‌در غرب‌دیگر تصوری‌از فضا و مكان‌غیرمادی‌و غیرجسمانی‌باقی‌وجود ندارد و اگر نیز سخنی‌از چنین‌فضایی‌پیش‌آید آن‌را نتیجة‌توهم‌بشری‌دانسته‌و برای‌ آن‌جنبة‌وجودی‌قائل‌نیستند. دیگر تصور فلسفة‌اروپایی‌از واقعیت‌جایی‌برای‌فضایی‌واقعی‌لكن‌غیرمادی‌باقی‌نگذاشته‌است‌. ولی‌هنر تمدنهای‌دینی‌درست‌با چنین‌فضایی‌سروكار دارد.

گفتیم‌كه‌در دوره‌جدید یعنی‌در عصر كلاسیك‌و باروك‌هنرمندان‌عالم‌را از منظر جسمانی‌و فیزیكی‌ابداع‌و محاكات‌می‌كردند، اما پس‌از طی‌تجربیاتی‌بر مبنای‌مناظر و مرایای‌رنسانسی‌سرانجام‌نظریه‌فیزیكی‌و نوری‌این‌جهانی‌از وضع‌قدیم‌خود به‌وضعی‌جدید وارد شد. در این‌اوضاع‌هنر غربی‌كه‌به‌عصر هنر مدرن‌وارد می‌شود، پرسپكتیو خطی‌را رها می‌كند و صورتهای‌كاو و كوژ بر هنر تصویرگری‌غلبه‌پیدا می‌كند و افق‌دید انسانی‌تابع‌ساحات‌نفسانی‌و وهمی‌او می‌گردد، در حالی‌كه‌در گذشته‌تابع‌ساحت‌جسمانی‌و حسی‌به‌معنی‌تكنیكی‌و مكانیكی‌لفظ‌بود كه‌در آن‌طبیعت‌«بیجان‌» تلقی‌می‌شد. در هنر پست‌مدرن‌، هنر آزاد از هر قید و بندی‌محسوب‌گردید، لذا هنرمند بی‌محابا جهان‌هیولایی‌خویش‌را بی‌رحمانه‌بر پرده‌خیال‌نفسانی‌خویش‌كشید. برخی‌از ظاهرپرستان‌و ساده‌اندیشان‌این‌را با روحانیت‌هنر سنتی‌یكی‌انگاشته‌اند و چون‌صورتگری‌مدرن‌فاقد هرگونه‌پرسپكتیو تصنعی‌و طبیعی‌است‌به‌زعم‌آنان‌جهان‌صورتگران‌با جهانی‌كه‌در قرون‌وسطی‌و عالم‌اسلامی‌جلوه‌كرده‌بود پیوند می‌خورد.
بنابراین‌، نقاشی‌مانوی‌نیز بر سطوح‌دوبعدی‌بدون‌عمق‌شكل‌می‌گیرد. به‌این‌ترتیب‌كه‌در نقاشیهای‌این‌دوره‌تنها یك‌نقطه‌نظر وجود ندارد تا همه‌خطوط‌بر اساس‌آن‌نظام‌گیرند، بلكه‌نقاط‌متعددی‌روی‌سطح‌وجود دارد. در این‌تصاویر عمق‌با لایه‌لایه‌و چندسطحی‌كردن‌از طریق‌سطوح‌نقوش‌نمایش‌داده‌می‌شود. چنین‌فضایی‌با كل‌و صورت‌نوعی‌فرهنگ‌مطابق‌است‌و غالباً تمثلی‌از جهان‌ملكوتی‌به‌شمار می‌آید. از نظرگاه‌اشپنگلری‌كه‌شئون‌فرهنگی‌و تمدنی‌در كل‌ارگانیگ‌عالم‌كبیر و صغیر همبستگی‌پیدا می‌كند. در اینجا نیز به‌نحوی‌می‌توان‌از وحدت‌و هماهنگی‌فضاهای‌بسته‌خانه‌و شهرهای‌قدیم‌ایران‌و ساحت‌بینش‌تخیلی‌قوم‌ایرانی‌؛ میان‌فضاهای‌چندسطحی‌در نقاشی‌و اصل‌تأویل‌در معارف‌دینی‌شیعه‌؛ میان‌تناسبات‌معماری‌و ردیفهای‌موسیقی‌ایرانی‌، سخن‌گفت‌. این‌كل‌و صورت‌نوعی‌متعالی‌سبب‌گردیده‌كه‌اشیاء از منظری‌غیرطبیعی‌یا ماوراءطبیعی‌مشاهده‌شوند. انسان‌در این‌حالت‌احساس‌مادی‌و بی‌روح‌نسبت‌به‌اشیاء و طبیعت‌ندارد بلكه‌جان‌و نفس‌را صورت‌و حقیقت‌آن‌تلقی‌می‌كند. در این‌منظر همه‌عالم‌به‌وجهی‌روحانی‌جلوه‌گر می‌شود و هنرمند از نظم‌اقلیدسی‌ـ عقلی‌هنر پرسپكتیوی‌كه‌در عالم‌یونانی‌و جدید سیطره‌داشته‌فارغ‌می‌شود و عالم‌واقع‌جاندار و پررمزوراز می‌گردد. پس‌با این‌منظر نقاش‌خود را متوجه‌عالمی‌فوق‌طبیعت‌می‌كند و از اینجا تابع‌پرسپكتیو نمی‌شود.
ممیزات‌فوق‌نه‌تنها ممیز هنر ایرانی‌است‌بلكه‌هنر هندی‌، چینی‌، مصری‌، یونانی‌ماقبل‌كلاسیك‌، بین‌النهرینی‌و كلاً همه‌هنرهای‌اساطیری‌و دینی‌قدیم‌نیز چنین‌ممیزاتی‌را واجدند كه‌هركدام‌كمابیش‌در ساختمان‌هنر اسلامی‌در حكم‌ماده‌شركت‌داشتند.

معماران و هنرمندان مسلمان در ساخت و طراحی مساجد نهایت ذوق و خلاقیت هنری خود را بی‌توجه به اجر مادی آن به کار می برند.

معماری مساجد در ایران یک دنیا شور و هیجان و یک سکوت و آرامش باشکوه را به نمایش می‌گذارد که نماینده ذوق سرشار زیبایی‌شناسی است و منبعی جز ایمان مذهبی و الهام آسمانی نمی‌تواند داشته باشد.
از همان ابتدای ظهور اسلام تا کنون ، ملت‌ها و اقوام مختلف مانند یک امت واحد، با فرهنگ‌ها، آداب و رسوم و به ویژه با توانایی و درک هنری متفاوت و متنوع در کار ساختن و پرداختن مساجد در سرزمین‌های وسیعی که از اندلس در باختر تا جنوب خاوری آسیا امتداد دارد، تلاش کرده‌اند.

بر این اساس  هر آنچه که دیروز و امروز تحت عنوان معماری اسلامی در سرزمین‌های گشوده شده، با سبک‌ها و شیوه‌های شناخته شده، اندلسی ـ آفریقای شمالی ـ شامی و مصری ـ ایرانی و بین‌النهرینی ـ عثمانی ـ هندو ـ یمنی و عربستانی ایجاد شده است، در حقیقت هنر مردمان ساکن در این نواحی است که دیرزمانی پیش از ظهور اسلام هر کدام دارای تمدن‌های درخشانی بوده‌اند، و اینک در پرتو تعالیم اسلام دارای سمت و سو و شخصیت واحدی شده‌اند.
اگرچه به ظاهر واجد تفاوت‌هایی بوده‌اند که بیش از همه در شیوه تزیین بنا، تجرید و درک هنری مبتنی بر برخی جنبه‌‌های فرهنگی مانند آداب و رسوم قومی و سنت‌های قبیله‌ای، اقلیم، عادت‌ها، معیارها و هنجاری‌‌های مورد قبول آنها بوده است.
معماران و هنرمندان مسلمان تاکنون نهایت ذوق و خلاقیت هنری خویش را بدون توجه به اجر و مزدی بذل کرده‌اند، به گونه‌ای که گاه حتی از نصب نام و نشان خود هم غافل شده‌‌اند.
در بنای بسیاری از مساجد در سرزمین‌های اسلامی هنرهای گونه‌گون در انبیق این خیزش سترگ به هم درآمیخته و معماری در این میان نقش توازن‌کننده‌ای ایفا کرده است. کاشی‌کاری، نقاشی ، گچ‌بری ، منبت‌کاری ، خوشنویسی ، خطاطی کتیبه‌ها ،حتی صوت خوش و موسیقی دل‌انگیز در صدای مؤذن و قرائت کتاب‌خدا.
بدان گونه از بررسی یافته‌های باستان‌شناسی در نجد ایران حاصل آمده، پوشش گنبدی با قاعده مدور، نخستین بار به وسیله معماران هنرمند دوران مقدم ساسانی و در بنای کاخ‌های خسروان، هم چون کاخ اردشیر بابکان در فیروزآباد و کاخ سروستان به کار رفته که این وضعیت صرف نظر از پوشش فضاهای وسیع و رفیع، شکوفایی بیرونی و درونی اینگونه بناها را فراهم می‌آورد که پیش‌تر با استفاده از قاب‌های مربع متحدالمرکز با چرخشی به مقدار نیم قائمه بر روی قاب زیرین و محاط در آن زیگوراتی را به وجود می‌آورد، ساخته می‌شد.
اکنون تبدیل آن به شکل مدور، در واقع تحولی در جهت دست یافتن به نرمش و ایستایی بهتر و تقسیم یک‌نواخت و متوازن‌تر نیروهای موجود در بنا بوده است.
به علاوه این تمدید خردمندانه، معمار را از لزوم به‌کارگیری احجام و عناصر ساختمانی حجیم و وزین که از پیش برای پوشش فضاهای اصلی و جنبی فراهم آورده بود، بی‌نیاز کرده و در عوض استفاده از آجر و یا سنگ با ابعاد کوچک و قابل حمل را مقدور می‌ساخت و کار ساختن و پرداختن را آسان می‌کرد.
بناهای فاخر و نفیسی که از رهگذر این ابداع هوشمندانه حاصل می‌آمد، این بار مقدر بود تا در شکل‌دهی به بنای مساجد اسلامی و در خدمت به اهداف مقدس و جهان‌بینی نو کمر ببندد. ابتکار عملی که در خاستگاه اسلام به کلی بی‌سابقه بوده است.
در آغاز تقریبا همه مساجد اسلامی در جای معابد، کاخ‌ها و کلیساهای سرزمین‌های مفتوح و با استفاده از عناصر و مصالح موجود در آنها ساخته می‌شد.
مسجد جامع اموی دمشق به عنوان مسجد و مرکز اسلامی که هم پارلمان بوده و هم محلی که به امور جاری مسلمانان می‌پرداخت، با هدف نشان دادن قدرت جامعه جوان مسلمانان، در محل پرستشگاه ژوپیتر، خدای خدایان رومی که سابقا به کلیسا مبدل شده بود، ساخته شد.
در ایران هم اغلب آتشکده‌ها تبدیل به مسجد شدند از آن جمله می‌توان از مسجد جامع اصفهان در عهد خلافت منصور نام برد.
مسجد ایرانی علاوه بر افزودن گنبد به فضای شبستان به کمک یک هندسه گام‌به‌گام و ایجاد ایوان که به شکوه و جلال آن می‌افزود، دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی است که لطافت و ظرافت در آراستن و تزیین بدنه در داخل و خارج بنا، از آن جمله‌اند.
با این همه میراث متقدمان و تتجربه به جای مانده از آنها توام با تنوع و تجربه‌های سنتی در استفاده از فرم و فضا به ویژه در معماری مساجد، قرن‌هاست که به کمال رسیده و به بلوغ هنری و ماندگاری فنی دست یافته است.
تبلور این امر را می‌توان در بنای کوچک زیبا و ظریفی همچون مسجد "شیخ‌ لطف‌الله" اصفهان که در اوج زیبایی، ادراک علمی و  استادی مسلم است، به وضوح مشاهده کرد. 
ویل دورانت مورخ مشهور و معاصر آمریکایی در باره این شاهکار بی‌مانند تووصیف جالبی دارد. او در تاریخ تمدن خود و در آغاز عصر خرد می‌نویسد: بیش از همه داخل مسجد دارای زیبایی شگفت‌انگیزی است که شامل نقوش اسلیمی، اشکال هندسی، چنبره‌[ایی با طرح کامل و یک شکل است. در این جا هنر مجرد (آبستره) را می‌بینیم ولی با منطق و سبک و اهمیتی که هرج و مرج مبهوت‌کننده‌ای را به عقل عرضه نمی‌کند، بلکه نظم قابل فهم و آرامش فکری را می‌رساند.
پروفسرو پوپ، ایران‌شناس و مستشرق معروف معاصر در کتاب خود «بررسی هنر ایران» می‌نویسد: «کوچک‌ترن نقطه ضفعی در این بنا دیده نمی‌شود. اندازه‌ها بسیار مناسب اند، نقشه آن بسیار قوی و زیبا و به طور خلاصه توافقی است بین یک دنیا شور و هیجان و یک سکوت و آرامش باشکوه که نماینده ذوق سرشار زیبایی‌شناسی است و منبعی جز ایمان مذهبی و الهام آسمانی نمی‌تواند داشته باشد.

مهدی عباسی
عضو انجمن مفاخر معماری ایران